strategie_check-2.png

Maak een Theory of Change

Inzicht krijgen in hoe en waarom veranderingen plaatsvinden en hoe deze leiden tot realisatie van impactdoel(stellingen), helpt te bepalen welke activiteiten er nodig zullen zijn om dit te realiseren en welke investering hiervoor nodig is. Met een Theory of Change (ToC) worden de activiteiten en de korte-, middellange- en lange-termijn-veranderingen die hierdoor (gaan) ontstaan expliciet gemaakt en onderbouwd op basis van reeds bestaand bewijs. Het maakt inzichtelijk welke aannames, randvoorwaarden en eventuele risico’s bestaan die het bereiken van de lange-termijn-impactdoelstelling zouden kunnen verhinderen. Bekijk dit filmpje op YouTube om te zien hoe een Theory of Change tot stand kan komen.

Een ToC is zowel nuttig bij ondersteuning van strategieontwikkeling en om operationele uitvoering met die strategie in lijn te brengen, als in externe communicatie (wat doen we, voor wie en waarom).

TOC.png

Hoe kan je te werk gaan? Denk aan:

  • Betrek zowel mensen binnen de eigen organisatie, experts, de doelgroep als overige stakeholders bij het ontwikkelen van een Theory of Change.

  • Zorg voor een impact-expert om het proces te faciliteren en voor eventuele validatie van de (aannames en causale verbanden in de) Theory of Change via interviews met experts en stakeholders wanneer zij niet participatief zijn betrokken.

  • Bepaal welke activiteiten jouw organisatie wel en niet gaat uitvoeren, en voor welke activiteiten een strategische samenwerking nodig is met anderen om de gewenste impact te bereiken.

  • Onderzoek welk bestaand (wetenschappelijk) onderzoek reeds beschikbaar is over de aanpak.

  • Operationaliseer de Theory of Change met behulp van indicatoren om voortgang, aannames en effecten te monitoren die nog niet en/of onvoldoende zijn aangetoond.

  • Visualiseer de Theory of Change om deze te gebruiken voor communicatiedoelen (voor meer informatie over communiceren over impact, zie pijler Leren en rapporteren).

Veel organisaties hebben te maken met plannen op verschillende niveaus: een meerjarenplan voor de organisatie, programma-plannen voor bepaalde onderdelen van de organisatie en projectplannen die concrete activiteiten bevatten. Met een ToC op organisatieniveau en de effectketens daarbinnen (ToC’s op programma- of projectniveau) maak je duidelijk hoe het volledige pallet aan activiteiten van de organisatie gezamenlijk bijdraagt aan de impactdoelstellingen.

Een organisatiebrede ToC toont op strategisch niveau of het aanbod van de organisatie volledig is: geven we met dit activiteitenaanbod effectief invulling aan onze missie? Daarnaast vormt het een solide basis voor de monitoring en evaluatie van de organisatiedoelen.

ToC en de CBF Erkenningsregeling

Het CBF vraagt van organisaties in alle toetsingscategorieën dat zij de programma’s en/of projecten die ze willen uitvoeren om de beoogde verbetering voor hun doel(groep) te realiseren, toelichten en vastleggen in het meerjarenbeleid.

 

Worksheets

Aan de slag met de Theory of Change? Download de worksheet.

Een alternatief model voor de uitvoering van een ToC is de Logical Framework Approach, waarbij gewerkt wordt met een logframe.


Case studies

De (kleine) organisatie Stichting S4S Nederland stelde voor haar activiteiten een gedetailleerde ToC op.

De Nierstichting heeft een afwegingskader ontwikkeld met de aspecten die de stichting tegen elkaar afweegt bij het besluit of activiteiten binnen de organisatiestrategie passen.